İş Kazası Tazminatı: Maddi ve Manevi Tazminat Davası

Hangi olaylar iş kazası sayılır?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesine göre sigortalının:

• İşyerinde bulunduğu sırada,
• İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle işyeri dışında,
• İşveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
• Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
• İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-gelişi sırasında

meydana gelen ve sigortalıyı bedenen veya ruhen engelli hâle getiren olaylar iş kazasıdır. İşveren iş kazasını en geç üç iş günü içinde SGK'ya bildirmekle yükümlüdür.

İşverenin sorumluluğu

İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işçilerin sağlık ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi almak, işçileri eğitmek ve riskleri değerlendirmekle yükümlüdür. Yargıtay, işverenin özen yükümlülüğünü geniş yorumlamaktadır. Kazanın oluşumunda işverenin, işçinin ve varsa üçüncü kişilerin kusur oranları iş güvenliği uzmanı bilirkişiler tarafından belirlenir.

Hangi tazminatlar istenebilir?

• Maddi tazminat: Sürekli iş göremezlik (maluliyet) oranına göre hesaplanan kazanç kaybı, geçici iş göremezlik dönemi kayıpları, tedavi ve bakıcı giderleri
• Manevi tazminat: Kazazedenin yaşadığı acı ve elem için
• Ölümlü iş kazasında: Ölenin desteğinden yoksun kalan eş, çocuk, anne ve babanın destekten yoksun kalma tazminatı, cenaze giderleri ve yakınların manevi tazminatı

Maddi tazminat hesabında, SGK tarafından bağlanan gelirlerin işverene rücu edilebilen kısmı tazminattan indirilir. Kazanın oluşumunda işçinin de kusuru varsa tazminat bu oranda azaltılır.

Maluliyet oranı ve SGK süreci

Kazanın ardından SGK, sigortalının meslekte kazanma gücü kayıp oranını belirler. Bu oran yüzde on veya daha fazla ise sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. SGK'nın belirlediği orana itiraz edilebilir; tazminat davasında da maluliyet oranı mahkemece yeniden incelenebilir.

Arabuluculuk ve görevli mahkeme

İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları, işçilik alacaklarından farklı olarak zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir. Doğrudan iş mahkemesinde dava açılabilir.

Zamanaşımı

İş kazasından doğan tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi, Yargıtay uygulamasında genel olarak on yıldır ve zararın kesin olarak öğrenildiği (çoğunlukla maluliyet oranının kesinleştiği) tarihten itibaren başlar. Ancak delillerin korunması için kazadan hemen sonra olay yeri tespiti, tanık bilgileri ve sağlık kayıtlarının güvence altına alınması önemlidir.

Sigortasız çalışan işçi

Kaza tarihinde sigortası bildirilmemiş işçi de iş kazasından doğan haklarını kaybetmez. Bu durumda hizmet tespit davası ve iş kazası tespit davası açılarak SGK hakları güvence altına alınır; tazminat davası ayrıca açılır.